MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'UN LİDERLİK ÖZELLİKLERİ

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'UN LİDERLİK ÖZELLİKLERİ

Lider ve liderliğin yüzlerce tanımı vardır. Belki de en güzel ve en eski tanım Lao Tzu'nun 2500 yıl önce yapmış olduğu tanımdır: "Liderlik insanları güçlendirmektir." Max Weber'e göre liderlik, "insanları seve seve itaat etmelerine sevk eden bir olgudur."

Atatürk ise liderliği insanların yönlendirilmesi ve yönetilmesi sanatı olarak görmektedir. Ona göre insanlar, ancak emelleri, düşünceleri saptanarak yönlendirilebilir, yönetilebilir. Atatürk henüz bir zabitken 1914'te yazmış olduğu 1918'de yayınlanan kitabı "Zabit ve Kumandan ile Hasbihal" de şöyle der: "Öğrenilen emellerin ve düşüncelerin duygularla bütünleştirilmesiyle inançlara ulaşılabilir. Emellerin somutlaştırılmasıyla da insanların kalpleri ve güvenleri kazanılabilir."

Atatürk' göre lider toplumun amaçları istikametinde hareket edecektir. Amaçlar tespit edilecek, topluma mal edilecek ve toplum da bu amaçların elde edilmesi doğrultusunda güvendiği liderinin arkasından yürüyecektir. Her şeyini kaybetmiş bir ülkeyi işgalden kurtarmak, karanlığı sanayiyle, tarımla, ekonomiyle, eğitimle, demokrasiyle, çağdaşlıkla, bilimle rengarenk boyamak, bir ulus var etmek yüksek zeka ve donanım gerektirir. Atatürk'ün hemen her alanda göstermiş olduğu üstün başarılar, şüphesiz uzun bir birikimin, sağlam oluşturulmuş bir karakterin eseri olarak kusursuz liderliğin özellikleri…

Cumhuriyetimizin kurucusu yeri doldurulamaz büyük önderimizi 10 Kasım'da ölümünün 80. yıl dönümünde rahmet ve minnetle anıyoruz. Şüphesiz hemen her Türk evladı Atatürk'ün bir asker, bir devlet adamı ve bir bilim adamı olarak çeşitli başarılarını okumuş, öğrenmiştir. Şüphesiz Atatürk'ün liderlik özelliklerini incelemek bir iki sayfaya sığdırabilmek güçtür. Ancak ben yazıda lideri lider yapan özellikleri ana başlıklar halinde vererek altında Atatürk'ümüzün kendi ifadelerine yer vermeyi uygun buldum. Kuşkusuz eşsiz zekası ve kavrama yeteneği ile hemen her alanda üstün düşünsel ve davranışsal yetenek sergileyen, bir ulusu tek bir amaç ve varoluş gayesi altında birleştiren böylesine büyük bir dehanın liderliğini bir iki sayfa ile aktarmak mümkün değildir. Ancak ulu önderimizin belli başlı liderlik özelliklerini ele almayı faydalı buluyorum.

Hedefe Yönelik Kararlı Olmak:

"Milletlerin tarihlerinde bazı devirler vardır ki, bu devirlerde muayyen maksatlara erişebilmek için, maddi ve manevi ne kadar kuvvet varsa hepsini bir araya toplamak ve aynı istikamete sevk etmek icap eder.

İkna Etme Yeteneği:

"Milletin yükselme ve neden şartları için yapılacak şeylerde, atılacak adımlarda kesinlikle tereddüt etmeyin. Milleti o yükselme noktasına götürmemek için dikilecek engellere hep birlikte mani olacağız. Bunun için beyinlerinize, irfanlarınıza, bilgilerinize, gerekirse bileklerimize, pazularımıza, bacaklarımıza müracaat edecek, fakat neticede mutlaka ve mutlaka o gayeye varacağız."

İnsiyatif Kullanmak:

"Yaşamak, maddi ve manevi kuvvetleri, zeka ve maharetleri birleştirmektir."

Yaptığı İşe İnanmak:

"Ben yapacağım işlerin ne olduğunu ve nasıl olacağını o kadar açık görüyordum ki, bu milletin bu neticeye ulaşacağına ait kati inancım vardı."

Karar Verme Yeteneği:

"Sorumluluktan korkan kumandanların hiçbir zaman gereken kararları veremediklerini, bunun neticesinde ise acı felaketlerin oluştuğunu bizzat ben de muhtelif zamanlarda görmüşümdür."

Sorumluluk Alma Alışkanlığı:

"Sorumluluğu üzerine almak cesaret ve hevesi her işte en çok lazım olan huydur. Bir çok insanlar, sorumluluğun başkalarında olduğunu bildikleri zaman, en cesur ve cüretkâr olurlar; fakat eğer sorumluluk kendilerinde olursa, bu cesaret ve cüretin azaldığı ve çekingen oldukları görülür. Halbuki sorumluluğu bilerek, hesaplayarak üzerine alan insanlar, küçük ve büyük, aldıkları işlerde başarı gösterirler."

İleri Görüşlü Olmak:

"Bu harp (İkinci Dünya Harbi) neticesinde dünyanın vaziyeti ve dengesi baştan başa değişecektir. İşte bu devre esnasında doğru hareket etmesini bilmeyip, en küçük bir hata yapmamız halinde, başımıza mütareke senelerinden daha çok felaketler gelmesi mümkündür."

Vizyon Sahibi Olmak:

"Benimle beraber yola çıkanlar,kendi görüş ufuklarının sonuna erince, birer birer beni bıraktılar.

Yönetme Yeteneği:

"Büyük işler, mühim teşebbüsler ancak müşterek mesai ile gerçekleşebilir."

"Her vaziyette, her meselede talimat verenle o talimatı uzakta ve bilhassa talimat verenin temasta bulunmadığı şartlar altında uygulayan arasında görüş ayrılıkları olabilir. Asıl hedefin korunması şartıyla durum, hal ve icaba göre idare olunur."

Programlı Olmak:

"Uygulamayı birtakım evrelere ayırmak ve adım adım ilerleyerek amaca ulaşmaya çalışmak gerekiyordu. Başarı için pratik ve güvenilir yol, her evreyi vakti geldikçe uygulamaktı."

"Başarılı olabilmek için hakikaten, memleketin ve milletin ihtiyacına uygun, esaslı bir program üzerinde, bütün milletin elbirliği ile tam anlaşarak çalışması lazımdır."

Örgütleme Yeteneği:

Gerçi bizden önce birçok teşebbüsler yapılmıştır. Fakat onlar muvaffak olamadılar, çünkü teşkilatsız işe başladılar. Biz kuracağımız teşkilat ile bir gün mutlaka ve behemehal muvaffak olacağız."

Prensip Sahibi Olmak:

"Bizim akıl, mantık ve zeka ile hareket etmek, prensibimizdir. Bütün hayatımızı dolduran vakalar, bu hakikatin delilidir."

Problem Çözücü Olmak:

"Zorlukları çözen kimse olmak isteyenlerin ilk yapacakları, olayların içyüzünü bilip, ona uymak olmalıdır."

Zamanlama Yeteneğine Sahip Olmak:

"Bir işi zamansız yapmak, o işten netice alamamaya neden olur. Her şey sırasında ve zamanında yapılmalıdır."

Hedefe Yönelik Kararlı Olmak:

"Bu kararında başarılı olabilmek için bütün milletin kendine hedef ve hareket yönü bulması gerekiyordu. Bütün milletin, o hedef üzerinde mutlak surette başarı kazanmayı başlıca emel sayması gerekiyordu. Milletin bütün varlığı ile bütün fedakarlığı ile bütün imanı ile o hedefe birlikte yürümesi ve mutlaka başarı kazanması gerekirdi."

Kaynakça

•          Atatürk'ün Liderlik Sırları / Adnan Nur Baykal / Sistem Yayıncılık / 2. Basım / 2011
•          20. Yüzyılın En Büyük Lideri Atatürk/ 1923' den 1938'e/ İlker Başbuğ / Remzi Kitabevi / 2016