ETKİN YÖNETİCİ I

Etkin Yönetici kime denir? Bu kavramı tanımlamak için başvuracağımız kaynak, gerçekleştirdiğimiz eğitimlerimizde sıklıkla eserlerinin içeriğinden yararlandığımız Amerikalı bilim insanı Peter Drucker olacak.

Hiç şirket yönetmediği halde Modern Yönetim Anlayışının babası sayılan Yönetim Disiplini ile ilgili yüzlerce makalesi, onlarca kitabı bulunan ve bir çok şirkete danışmanlık yapan bilimadamı Peter F. Drucker (1909-2005), bugün yüzlerce başarılı kuruluşun ilkelerini izlediği değerli çalışmalarıyla ölümünden sonra da iş dünyasına ışık tutmaya devam ediyor. Kimilerine göre O, yüzyılın en genç aklı... Drucker sadece yönetim disiplini, liderlik ve pazarlama gibi iş dünyasına yön veren konularda değil, yönetim disiplininin dinamikleri ve geleceği ile girişimcilik ve inovasyon, ayrıca yeni dünya düzeninde şirket örgütlenmesi gibi konularda üretmiş olduğu düşüncelerle kendi deyimiyle bilgi işçileri'nin işini kolaylaştırıyor. Önce kısaca "yönetim" ve "profesyonel yönetim" ile "yönetici" ve "profesyonel yönetici" kavramlarına göz atalım,.
Yönetim: Terimin ortaya çıktığı 19. yüz yılın sonlarından itibaren insan davranışlarının bilimsel manada incelenmeye başlanması ile ekonominin gelişmesi ve değişmesiyle birlikte çeşitli zaman aralıklarıyla bir çok kez tanımlanmış olsa da günümüzde geçerli olduğu en basit şekliyle yönetimi şöyle tanımlayabiliriz: Yönetim, başkaları vasıtasıyla iş görmektir.(Tamer Koçel)
Biz burada bu kavramı güncel geçerliliği ve yönetim işini mesleki anlamda inceleyeceğimizden yönetim kavramını "profesyonel yönetim" olarak ele alacağız.
Profesyonel Yönetim: Hiyerarşik yapıdaki tüm kademelerin ve planlama ile karar alıcı organların belirli bir siyasi eğilime ve belirli bir soya bağlılıktan çok eğitim, bilgi, yetenek ve uzmanlık esasına göre seçilmiş bireyler tarafından doldurulması durumunda profesyonel yönetimden söz edilebilir. İlk profesyonel yönetim Amerika Birleşik Devletleri'nde kamu sektöründeki Second Bank yönetimidir. Second Bank çok büyük bir farkla ülkenin en büyük bankası olup 22 şubesi bulunmaktaydı. Bu dev kuruluş, Başkanı Nicholas Biddle ile iki yardımcısı tarafından yönetiliyordu. Ancak zamanın en büyük ve en güçlü finansal kurumunun yürüttüğü iş hacmi henüz bir yönetici hiyerarşisinin kurulmasını gerektirecek kadar geniş değildi. Büyük iş hacmi ancak 1890'da ABD'de demiryolları'nın kurulmasıyla ortaya çıkmıştır. Ülkelerin en büyük toplumsal varlıkları olma özelliğini taşıyan Pennsylvania Railroad  tarihte mülk sahiplerinden başka kişiler tarafından yönetilmesini zorunlu tutuyordu. Dört bir tarafa uzanan 100.000 işçinin çalıştığı bu ağı idare etmek için kurulan gelişmiş hiyerarşik ağ, sonraları başka şirketler için model teşkil etmiştir.
Yönetici: Yönetici kısaca yönetim kavramında tanımladığımız işleri uygulayan, hayata geçiren kişidir. Burada yönetici kavramından bahsedilirken yine profesyonel yönetici tanımının anlaşılması gerekir.
Profesyonel Yönetici: Yönetim işini kendisine meslek edinmiş, çalıştığı kuruluşun kaynaklarını kullanarak kuruluşun amaçlarına ulaşması için kendisine verilmiş olan araçları kullanarak yetki ve sorumluluklarla donatılmış ve tüm bu hizmetler karşılığında kendisine belirli zaman aralıklarında (örneğin her ay) periyodik olarak para ödenen kişidir.
Yöneticinin görevleri, sorumlulukları hakkında pek çok noktaya vurgu yapılabilir. Ancak özetle ifade etmek gerekirse; 
Yönetici:
-Kuruluşun amaçları doğrultusunda hedefler belirler,
-Organize eder,
-Motive eder,
-İletişim kurar,
-Ölçütleri belirleyerek değerlendirme yapar,
-Kararlar alır ve
-İnsanları geliştirir.
ETKİN YÖNETİCİ: Öncelikle iş dünyasında sık sık duyduğumuz "etkin" ne anlama gelir ona bakalım.
Türk Dil Kurumunda yer alan tanıma göre "etkin" sözcüğünün anlamı; hareketli, işleyen, çalışan, etkili faal, aktif, dinamik olarak açıklanmıştır. Böylelikle "etkin yönetici" kavramı zihnimizde iş gören devamlı dinamik faal işler gören hareket halinde olan yönetici olarak yerini buluyor.
Drucker 2004 yılında ABD'de Harvard Business Rewiev Dergisi'nde yayınlanan ve dünyada en çok okunan makalelerden biri olan bugün bile halen geçerliliğini yitirmemiş olan "Etkin Yöneticiyi Etkin Yapan Nedir?" adlı makalesinde çarpıcı bir gerçeğe işaret ediyor: 
Etkin yöneticide hiç karizma olmayabilir. Hatta hiç liderlik özelliği de bulunmayabilir ve devam ediyor; ama bu insanlar, kişilikleri, tutumları, değerleri, güçlü ve zayıf yanları bakımından dikkat çekiyorlardı; dışa dönük kişilerden kendi kabuğuna çekilmiş kişilere, rahat davrananlardan kontrol meraklılarına, cömert kişilerden pinti kişilere kadar çok farklı insanlardı. Öyle ki ABD'nin otuzüçüncü başkanı Harry Truman'ın hiç karizması yoktu, ama kendisi Amerika'nın en etkin baş yöneticilerinden biriydi.
Peki onları etkin kılan faktörler nelerdir?
Yöneticiyi etkin kılan şey hepsinin şu sekiz ilkeyi izlemesidir:
1-" Yapılması gereken nedir?" diye soruyorlardı.
2- "Kuruluş için doğru olan nedir?" diye soruyorlardı.
3-  Eylem planı geliştiriyorlardı.
4-  Kararların sorumluluğunu üstleniyorlardı. 
5-  İletişimin sorumluluğunu üstleniyorlardı.
6-  Problemlerden çok fırsatlara odaklanıyorlardı.
7-  Üretken toplantılar yürütüyorlardı.
8-  "Ben" yerine daha çok "Biz" diye düşünüyor ve konuşuyorlardı.
İlk iki uygulama onlara ihtiyaç duydukları bilgiyi sağlarken sonraki dört uygulama bu bilgiyi etkin eyleme dönüştürmelerine yardımcı oluyordu. Son ikisi bütün kuruluşun kendisini soru-mlu hissetmesini ve hesap vermek zorunda olduğunu düşünmesini sağlıyordu. 
(Yazının II. bölümü 17- 08-2017 'de yayınlanacak)



Kaynakça: İşletme Yöneticilği - Tamer Koçel
                  Klasik                     -  P.F. Drucker
                  Peter Drucker'a Göre Dünya - John Beatty